කාටූන් දෙකක් පිළබඳ කෙටි සටහනක්

මානව විද්‍යාඥ මහාචාර්ය ගනනාත් ඔබේසේකර දකුණු ආසියානු විශ්වවිද්‍යාලයේ සමාජ විද්‍යා අධ්‍යනාංශයේ ආරාධනයෙන් නව දිල්ලියේ කල දේශනයකදී, 2013

~ සසංක පෙරේරා, දකුණු ආසියානු විශ්වවිද්‍යාලය

ගැරී ලාසන්ගේ සුප‍්‍රසිද්ධ ‘Anthropologists! Anthropologists!’ යන පාඨය සහිත කාටූනය මා මුලින්ම දුටුවේ 1986දී පමණ මානව විද්‍යාව පිලිබඳ දර්ශන-සූරී උපාධි කටයුතු ආරම්භ කිරීමට කැලිෆෝනියා විශ්වවිද්‍යාලයට ගොස් සිටි සමයේදීය. ලාසන්ගේ එම කාටූනය පළවී තිබුනේ ඔහු සති පතා පුවත් පත් ගණනාවකට එකළ සම්පාදනය කළ ‘Far Side’ යන කාටූන් මාලාවේ කොටසක් වශයෙනි. මා මිත‍්‍ර ෆ්‍රෙඞ් ක‍්‍රිස්මන් ඊට අවරුදු දෙකකට පෙර පළවූ එම කාටූනය මා ඇතුළු තවත් කීප දෙනෙකුට පෙන්වා උත්සාහ කළේ මානව හා සමාජ විද්‍යා පර්යේෂණ නිසා ඇතිවන හා ඇතිවිය හැකි ආචාරධර්මීය ගැටළු පිළිබඳ කතා කිරීමටය. කාටූනයෙන් පෙන්වන්නේ යම් කිසි ස්ථානයක ක්‍ෂේත‍්‍ර පර්යේෂණ සඳහා මානව විද්‍යාඥයින් කණ්ඩායමක් පැමිනෙනු දුටු ස්වදේශීන් පිරිසක් ඔවුනට නොැපෙනෙන පරිදි සිය විද්‍යුත් උපකරණ සගවා තැබීමට උත්සාම දැරීමය.

පැවති කතිකාවට අනුව, ඊට හේතුව වූයේ මානව විද්‍යාඥයින් තමන්ට අවශ්‍ය කතිකා ගොඩනැගීමේදී බොහෝ විට අර්ධ සත්‍යයන් ප‍්‍රකාශයට පත්කරන බවත්, එමගින් ඔවුන් පර්යේෂණ කරන සමාජ පිළිබඳ විශ්වසනීය තොරතුරු නොලැබේය යන්න පිළිබඳවත් ඇතැම් මානව විද්‍යාඥයින් තුළ තිබූ සාංකා සිහිත සැකයයි. මීට අමතරව, අපගේ කතාබහට මූලිික පදනමක් වූයේ ඇමරිකානු මානව විද්‍යාව තුළ 1980 දශකයේ පමණ සිට මානව විද්‍යා පර්යේෂණ හා රචනාකරණය පිළිබඳව එකල ඇතිවූ පුළුල් විවාද මෙන්ම මානවවංශ තොරතුරු අර්ධ සත්‍ය (partial truths) නොවේද යන සැකයත්ය. මේ සමස්ථ විවාදය හැදින්වූයේ ‘සංස්කෘතිය ලිවීම පිළිබඳ විවාදය’ (writing culture debate) වශයෙනි. මේ සියල්ලම එකල ඇමරිකාවේ ප්‍රධාන විශ්වවිද්‍යාලවල මානවවිද්‍යාව හැදෑරූ වප වැනවුන්ගේ විධිමත් පුහුණුවේ කොටසක් වීය. අනෙක් අතට, ෆ්‍රෙඞ් කි‍්‍රසිමන් මෙන්ම මාගේද ගුරුවරයෙකු වූ මහාචාර්ය නැපෝලියන් ශැග්නොන් දකුණු ඇමරිකාවේ වෙනිසියුලාව ආශි‍්‍රත යනමාමී ගෝති‍්‍රකයින් සම්බන්ධයෙක් කළ පර්යේශණවලින් මතුව තිබූ ආචාරධර්මීය ගැටළු ඒ් වන විටද ප‍්‍රභල කතිකාවක් වී තිබීම නිසා, ඒ තොරතුරු අප සියළු දෙනාගේම අවිධිමත් පුහුණුවේ කොටසක් වී තිබුනි. ශැග්නොන්ට එරෙහිව එල්ලවූ බරපතලම චෝදනා වූවේ ඔහු යනමාමී සමාජ කණ්ඩායම් කිසිම වගවිභාගයකින් තොරව විපර්යාසයට ලක්කිරීමේ පදනම සැකසීමට උපකාර කළේය යන්න සහ එම ගෝති‍්‍රකයින් පිළිබඳ ලියූ දේ මෙන්ම ඒ පිළිබඳ සිදුකළ අර්ථකතන යථාවෙන් බොහෝ දුරස් වූයේය යන්නය. මේ කාටූනය පිළිබඳ මාගේ අතීත මතකය බොහෝ කලකට පසු නැවතත් අවදි කළේ දකුණු ආසියානු විශ්වවිද්‍යාලයේ මා මිත‍්‍ර දේව් නාත් පාඨක් හා මා එක්ව සංස්කරණය කළ දකුණු ආසියාවේ හාස්‍යය හා දේශපාලනය පිළිබඳ කෘතියේ (Humour and the Performance of Power in South Asia: Anxiety, Laughter and Politics in Unstable Times) හැදින්වීමේ කොටසක් ලිවීම සඳහා ඔහු යොදාගෙන තිබෙනු දුටු විටය. ඒ මාගේ කිසිදු මගපෙන්වීමක් නැතිවය.

ගමීලා සමරසිංහ , 2001

මේ කාටූනයේ මතකය අවදිවීමත් සමගම, ඒ තේමාව හා සම්බන්ධ වෙනත් කාටූනයක් ද මාගේ සිහියට නැගුනි. ඒ 2001 වසරේ ශී‍්‍ර ලාකාවේ සමාජ හා මානව විද්‍යා සම්ප‍්‍රදාය පිළිබඳ ප‍්‍රවාද සාර සංග‍්‍රහයේ විශේෂ කලාපයක් (ප‍්‍රවාද, ජලි – දෙසැම්බර් 2001, අංක 19 හා 20, පිටු අංක: 132) සම්පදානය කිරීමට සමාජ විද්‍යාඥයින්ගේ සංගමයට සහාය වීමේදී, මාගේ ඉල්ලීම පරිදි කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ සමාජ විද්‍යා අධ්‍යයනාංශයේ මහාචාර්ය ගමීලා සමරසිංහ විසින් සම්පාදනය කළ ‘මෙන්න බොලේ රිසර්ච්’ යන පාඨය රැගත් කාටූනයයි. එහිදී පෙන්වන්නේ තරුණ ලාංකේය පර්යේශිකාවන් දෙපොළක් වැදි ප‍්‍රජාවේ වැඩිහිටියෙකුගෙන් ඔවුන් දඩමස් වැඩිකල් තබා ගැනීම සඳහා භාවිත කරන සාම්ප‍්‍රදායික විධික‍්‍රම පිළිබඳ වමසා සිටීසමත්, ඊට පිළිතුරු වශයෙන් ඔහු තමන් සතු ශීතකරණය මේ දෙපලට පෙන්වන ලෙස සිය බිරිදගෙන් ඉල්ලා සිටීමත්ය. මේ කාටූනයට පදනම් වූ හාස්‍යමය කතාව එකළ සිංහල සමාජයේ පුළුල් වශයෙන් සංසරණය වී තිබුනි. මෙයින් පෙන්වන්නේද පර්යේශකයින් තමන් පර්යේශණයට භාජනය කරන ප‍්‍රජාවන් පිිලිබඳ අනේකවිද අභිනතීන් ද උපකල්පනයන්ද සහිතව පර්යේෂණ කි‍්‍රයාවලියට අවතීර්ණවීමේ යථාවය.

මේ කාටූන් දෙකෙන්ම පෙන්වන ආකරයේ ගෝති‍්‍රක කණ්ඩායම් සම්බන්ධයෙන් නම්, ඔවුන් වෙනසට භාජනය නොවන, සදාතනිකවම සම්ප‍්‍රදායේම ගැලී සිිටින්නන්ය යන යන අති සරල හා ජනපි‍්‍රය විශ්වාසය ලොව බොහෝ තැන්වල දැකගත හැකිය. මෙය බොහෝ ගැඹුරින් සාකඡ්චා කළ යුතු ප‍්‍රශ්නයක් වුුවද, ඒ සඳහා අවකාශය මෙය නොවේ. ගැටළුව වන්නේ, මෙවැනි විශ්වාස බොහෝ විට පර්යේෂණ මෙන්ම ලිවීමේ කි‍්‍රයාවලියේදීද නිරාකරණය කරනොගැනීම හා ඒ පිළිබඳ පුළුල් හා ගැඹරු කිතිකාවක්වත් ඇතිකර නොගැනීමය. සැබැවින්ම ඉහත සඳහන් කළ ප‍්‍රවාද සාර සංග‍්‍රහය සම්පාදනය කිරීමට ප‍්‍රධානතම හේතුව වූයේ ශී‍්‍ර ලාකාවේ සමාජ හා මානව විද්‍යා සම්ප‍්‍රදායයේ ඉතිහාසය, එහි තත්කාලීන භාවිත, එහි ගැටළු හා එහි පර්යේෂණ හා රචනාකරණ ආචාරධර්ම පිළිබඳව විශ්වවිද්‍යාල සම්බන්ධ කරගෙන පුළුල් සම්මන්ත‍්‍රණ හා රචානා මාලාවක් ගොඩනැගීමේ අපහසුතාවයි.

එවැන්නක් අද වන තෙක්ම සිදුවී ඇතියි මා විශ්වාස නොකරමි.

(ගැරී ලාසන්ගේ කාටූනය ලබා ගත්තේ ‘Anthropology.net – Beyond Bones & Stones’ වෙබ් අඩවියෙන්ය. ගමීලා සමරසිංහගේ කාටූනය සම්පාදනය කිරිම සම්බන්දයෙන් පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සුනන්දා ප්‍රේමසිරිට මාගේ ස්තූතිය හිමිවේ)

Total
7
Shares
Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You May Also Like
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

ඉන්දීය ප්‍රසිද්ධ අවකාශීය චිත්‍ර සම්ප්‍රධායන්

සටහන හා ඡායාරූප: සසංක පෙරේරා – තත්කාලීන ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රසිද්ධ අවකාශය පුරා පැතිර ඇති නොයෙකුත් බිත්ති මත, බැලූ බැල්මට පැහැදිළි තේමාවකට හෝ තේමා කිහිපයකට හෝ සීමා නොවූ, අනේකවිධ පණිවිඩ ගෙනෙදෙන චිත්‍ර ඇඳීමේ ප්‍රවණතාවක් 2019 වසරේ නොවැම්බර් මාසයේ පමණ සිට පැතිර යමින් පවතී. ඒ පිළිබඳ පුලුල් කතාබහක් ද මූලික වශයෙන් අන්තර්ජාලය ඔස්සේ පැතිර යමින් පවතී. මීට යම් දේශපාලනික, පුද්ගලික හා ව්‍යාපාරමය සම්මාදම් වීමක්ද ඇති බව පෙනේ. එනමුත්, මේ පිළබඳ තවමත් ගැඹුරැ හා න්‍යායික වශයෙන් සූක්‍ෂම කියවීමක්…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

රෙදි අපුල්ලන්නාගේ ජීවිතය: මුම්බායි මහා ලක්ෂ්මි දෝබි ඝාත්හී දෝබි ප්‍රජාව කැමරා කාචය තුලින්

සටහන හා ඡායාරූප: සකුණ එම්. ගමගේ පුද්ගලයෙකුගේ රැකියාව යන්න සම්ප්‍රදායික සමාජ ස්තරාණය සංවිධානය කිරීමේ මූලික පාදමයි.විශේෂයෙන් මෙය දකුණු ආසියාතිකරය වැනි අතිශය බහුවිධතාවකින් යුතු සමාජයක සුලබ ලකුණකි. දකුණු ආසියාවේ මෙය වඩාත් පැහැදිලිව පෙනෙනුයේ සහ සංස්ථාගත වී ඇත්තේ කුල ක්‍රමය මුල්බැස ගත් ස්ථානවලය. රෙදි සේදීමේ වෘත්තිය ලොව නන්දෙස මනුෂ්‍යමූලික අවශ්‍යතාවන්ට අනුබද්ධව ප්‍රචලිත වූවකි.මනුෂ්‍ය ශරීරය සේම අඳින පළදින වස්ත්‍ර සේදීම හා පවිත්‍රව තබාගැනීම මනුෂ්‍ය සනීපාරක්ෂාවේ අත්‍යාවශ්‍යතාවකි.සම්ප්‍රදායික ඉන්දියානු සමාජයේ ප්‍රධාන සමාජ ස්ථර, නැතහොත් වර්ණ හතරක් යටතේ ස්ථරගතකරණයට ලක්ව ඇත.…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

ටක්ට්සන්ග් ලකන්ග් තරණය

~ ඡායාරූප හා සටහන: සසංක පෙරේරා ටක්ට්සන්ග් ලකන්ග් (Taktsang Lhakhang) කඳු මුදුන පිහිටා ඇත්තේ භූතානයේ අගනගරය වන තිම්පූ හා එම රටේ ප්‍රධාන ගුවන් තොටුපොල පිහිටි පාරෝ යන නගර අතරය. ‘ව්‍යාග්‍රයාගේ කැදැල්ල’ (Tiger’s Nest) යන නමින් ද හැඳින්වෙන ඒ කඳු මුදුනේ භූතානයේ උත්තරීතරම බෞද්ධ විහාරස්ථානය පිහිටා තිබේ. ඒ, මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 900 ක් (අඩි 10, 000) ඉහලිනි. එහි ලගාවීම සදහා කිලෝ මීටර 10 ක පමණ දුරක් බෙහෙවින් දුශ්කර හා නැගීමට අසීරු කදු හා බෑවුම් සහිත…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

නිරෝධායන දිනපොතෙන් පිටුවක්: මුඛවාඩම් පැළඳි සමාජය වෙත ….

~ අනුෂ්කා කහඳගමගේ, දකුණු ආසියානු විශ්වවිද්‍යාලය වසංගත ලෝකය මාස හයක් සටහන් කරන මොහොතක, මම ආයතනගත නිරෝධායනය නිමා කළෙමි. නව දිල්ලියේ විශ්විද්‍යාල නේවාසිකාගාරයේ ගතවූ මාස හයකට ආසන්න කාලයත්, දිල්ලියේ සිට කොළඹට පියාසර කිරීමත්, දින දහහතරක් ශ්‍රී ලංකා රජයේ නිරෝධායන මධ්‍යස්ථානයක ගෙවූ කාලයත් අසීරු සහ පීඩාකාරී වූ බව සඳහන් කරන්නෙමි. නමුත්, ඒ මාස හයක කාලය, පැහැදිලිවම ගෙවී යන ඉතිහාසයේ ගතිකත්වයන සමග මා ඍජුවම සම්බන්ධ වූ බව නැවත නැවතත් මට මතක්කර දුන් බව කිව යුතුය. ලෝකය වසංගතයෙන් වැසී…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

ජනශූන්‍ය ගුවන් තොටක පැය කිහිපයක්

~ සසංක පෙරේරා, දකුණු ආසියානු විශ්වවිද්‍යාලය, නව දිල්ලිය Centre for Asia Pacific Aviation සංවිධානයට අනුව, ඉන්දියාවේ ප්‍රධානතම හා විශාලතම ගුවන්තොටුපළ වන නව දිල්ලියේ ඉන්දිරා ගාන්ධි ජාත්‍යන්තර ගුවන් ගුවන්තොටුපොළ මූල්‍ය වර්ෂ 2017 හා 2018 යන කාලය ඇතුළතදී මිලියන 65.7 ක ගුවන් මගීන් සංඛ්‍යාවක් සඳහා සේවා පහසුකම් සපයන ලදී. ඒ සඳහා දිනකට ගුවන් ගමන් 1, 200 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සඳහා සේවා සැපයීම සිදු විය. මේ නිසා මෙම ගුවන් තොටුපොළ බෙහෙවින් කාර්ය බහුල හා කාර්යක්ෂම ගුවන් තොටුපළක්…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

ඩල් හා නිගීන් ජලාශ සහ ඒ අවට ජීවත්වන්නවුන්ගේ ජීවිත

~ සකී ආරියවංශ, නව දිල්ලිය 2020 වසරේදී මා විසින් ගන්නා ලද මේ චායාරූප පෙළ පදනම් කරගෙන මා උත්සාහ කරන්නේ, ඉන්දියාවේ කාශ්මීරයේ ඩල් සහ නිගීන් වැව් ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයේ යම් දර්ශන සහ ඒ අවට ජීවත්වනවුන්ගේ ජීවිතවලින් බිඳක් පිළබඳ යම් අදහසක් ඉදිරිපත් කිරීමටය. ඒ මූලික වශයෙන් මා දුටු දේ සහ ප්‍රදේශවාසීන් සමග කළ කතාබහ තුළින් මගේ මතකයේ රැඳී ඇති දේ මත පදනම් වෙමින්ය. දැනට දශකයකට වැඩි කාලයක් මුළුල්ලේ මා නිරන්තරවම වසරකට කිහිප වතාවක් කාශ්මීරයට යාම පුරුද්දක් ලෙස කරමි.…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට