පාංශු: මනුෂ්‍යත්වය, ප්‍රචණ්ඩත්වයේ ආඛ්‍යාන සහ යුක්තියේ කතිකා

පාංශු, විසාකේශ චන්ද්‍රසේකරම්ගේ නිර්මාණයකි

විමර්ශනය: අනුෂ්කා කහඳගමගේ

දිරාගිය මහලු මවක්, පණ නැසූ නමුත් තවමත් පණ ගැහෙන තුවක්කුවක් තම දිය රෙද්දෙහි  රුවා, වැව් ජලය මත උඩු අතට පිහිනා යන්නීය. මේ අම්මා බබා නෝනාය. එකම රාමුවක් තුළ පරිකල්පනය කළ නොහැකි පුද්ගලයින් සහ වස්තූන් එකට මුණ ගැස්සවීම තුළ සිනමාකරුවා අපූරු සිතුවමක් ප්‍රේක්ෂක මනසේ සිතුවම් කරයි. මේ රූප රාමුව, අපේ කාලයේ අම්මාවරුන්ගේ අ​භියෝගවල  ගතිකත්වය ගැනය. තම අතුරුදහන් වූ පුත්‍රයාගේ හැඩරුවට සමාන පුද්ගලයෙක් රෝහලේ ඇතැයි යන පණිවිඩයට සංවේදී වන බබා නෝනා, කඩිමුඩියේ රෝහල වෙත යයි. එහෙත් ඒ උමතු පුද්ගලයා ඇගේ පුත්‍රයා නොවන අතර, රෝහලෙන් පිටවන ඇයට  රෝගියෙක්, මැහැල්ලක් මෙන්ම  පැවිදි රුවක්ද ඇස ගැටෙන මොහොත ප්‍රේක්ෂක මනස කම්පනයට පත්කරයි. සතර පෙරනිමිති මෙන්ම ඊටත් වඩා ටිකක් දැක්කා වුවත්, පීඩිත පන්තියේ මිනිසුන්ට ලෙහෙසියෙන් බුදු වන්නට බැරිය. 

ආයුධත්, මිනිසුනුත් දිරාගිය සහ සැඟවුණු පාංශු, 88/89 තරුණ කැරැල්ලේදී අතුරුදහන්වන තරුණයකු සහ ඔහු නැවත පැමිණේය යන සාංකාවෙන් පසුවන මවක වටා ගෙතී ඇත. ඒ අඳුරු යුග තුළ සැඟවගිය ප්‍රචණ්ඩත්වයේ, යුක්තියේ, බලයේ සහ මතකයේ ආඛ්‍යාන නැවත ප්‍රතිනිර්මාණය කළයුතු වන්නේ, ඒ අතීතය උත්කර්ෂයට නැංවීමට නොව, ඒවා ප්‍රති-යතාර්ථයක් වීම වළක්වා ගැනීමටය.

මේ චිත්‍රපටයේ ආකෘතිය, ප්‍රසන්න විතානගේ විසින් නිර්මාණය කරනලද  ‘පුරහඳ කළුවර’ චිත්‍රපටයේ ආකෘතියට යම් සමානකමක් දක්වන්නේ, එකම පිඩිත පන්තියේ මවක් සහ පියෙක්, තම පුතුන් එන තෙක් විශ්වාසයෙන් මගබලා සිටින බැවිනි. අනන්තය දක්වා විහිදෙන හිඳී (නො)ගිය ජල කඳක් ඉස්මත්තෙහි මොවුන් තම ජීවිතය ආවර්ජනය කරති.

මේ සිනමා වියමන තු​ළ සුවිශේෂී වන කාරණා කිහිපයක් මම දකිමි. අවිවාදයෙන්ම මෙය තුන්වන සිනමා  (third cinema) ගණයට වැටෙන අතර, විකල්ප ධාරාවේ සිනමා නිර්මාණයකි. නමුත්, විකල්ප ධාරාවේ ප්‍රචණ්ඩ විරෝධී සිනමා කෘති මෙන්ම, යුධ විරෝධී සිනමා කෘති තුළ නිරන්තරව දක්නට නොලැබෙන ලක්ෂණ ගණනාවක් මෙම චිත්‍රපටය තුළින් ප්‍රකට වෙයි. ඒ එකක් නම්, අනාගතය පිළිබඳ පවතින ප්‍රගතිශී​ලී බලාපොරොත්තුවයි. මේ ප්‍රවර්ගයේ කලාකෘති බොහෝ විට මානව දුක සහ සන්තාපය උත්කර්ෂයට නංවන අතර, කතා නායකයා හෝ නායිකාව එක් පසකටත්, අනෙක් සියලුම චරිත පාහේ ඔවුන්ගේ විරුද්ධ කරුවන් ලෙසත් මතු කිරීම තුළ, කතා නායක/නායිකා චරිතය ඉස්මතු කිරීමේ වෑයමක යෙදෙයි. නමුත් මේ සිනකා කෘතිය තුළ, චරිතවල සංකීර්ණතාව වඩාත් මතු කෙරෙන අතර, සාධාරණය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින, විවිධ වයස්වල චරිත නිර්මාණය තුළට රැගෙනවිත් ඇත. බබා නෝනාගේ ඥාති පුත්‍රයාගේ චරිතය, නීතිඥ වරයාගේ චරිතය මෙන්ම, මියගිය රූපාගේ වැඩිවිය පැමිණෙන දියණියගේ චරිතයද ඒ බවට සාක්ෂි දරයි. ඒ අනුව, ප්‍රග​තිශීලි අනගාතයක් ගැන සුන්ව ගිය බලාපොරොත්තුවලට නැවත පණ පෙවීමට සිනමා කරුවා සමත් වෙයි.

තවත් විශේෂිත ලක්ෂණයක් වන්නේ, යුක්තිය පිළිබඳ සිනමා කරුවා දක්වන අදහසයි. යුක්තිය යන්න කෙතරම් විවාදාපන්න සංකල්පයක්ද යන්න සිනමාකරුවා පෙන්වා දෙයි. මේ සමාජ-ආර්ථික ව්‍යුහය තුළ, වරෙක අපරාධකරුවෙන් තවත් වරක වින්දිතයෙකි, වරක වින්දිතයෙක් තවත් වරෙක අපරාධකරුවෙකි.  ගෙවී යන සෑම මොහොතකම, අපි සියල්ලෝ සංකීර්ණ සමාජ-දේශපාලනික- ආර්ථික ජාලයක පැටලුණු ගොදුරුය. අතුරුදහන්වන වාමාංශික ව්‍යපාරයට අයත් පුත්‍රයාත්, ඔහුව අතුරුදහන් කරවන හමුදා සොල්දාදුවාත්, අතුරුදහන් වූ පුත්‍රයා  අතින් මරණයට පත්වන පළාත් සභා මන්ත්‍රී අපේක්ෂිකාවත් යන සියල්ලෝ එකම පිඩිත පන්තියකට අයත් වන අතර, එකිනෙකාට එරෙහිව ඔවුන් මෙහෙයවන්නේ පීඩාකාරී සහ අසාධාරණ රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණයයි. ඒ එසේ තිබියදීත්, අපි සියල්ලෝ එහි සහභාගිවන බැවින්, අපි කිසිවෙකුටත් ඒ පීඩාකාරී යාන්ත්‍රණයේ කොටස්කරුවන් නොවන්නෙමු යයි අත් පිසදාගත නොහැකිය.

සිනමා සිත්තම තුළ ගැහැණිය සළකුණු කෙරෙන ආකාරයද අපූරුය. එක් සිද්ධි දර්ශනයක, තම පුතා අතුරුදහන් වූ බබා නෝනාත්, ඊට වැරදිකරු ලෙස බබා නෝනා විසින් හඳුනාගන්නාලද සොල්දාදුවාගේ ගැබිණි බිරිඳත් වාඩි වී සිටින්නෝය. දර්ශනය තුළ ඔවුන් එකිනෙකාගෙන් වෙන් වන්නේ උසාවි පරිශ්‍රයේ ඇති කණුවකිනි. සිනමාකරුවා එසේ එක තිරයක් තුළට ගෙන එන්නේ, ලංකාවේ අම්මාවරුන්ගේ කතාන්දරයයි. අතුරුදහන් වූ දරුවන් සහ, අතුරුදහන් කිරීමට සහභාගී වීම සඳහා රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය විසින් බලකරනලද නිලධාරීන්ගේ නූපන් දරුවන්ගේ අම්මලාගේ කාතාන්දරයයි.

ලංකා සමාජය තුළ අණසකධාරි පුරුෂත්ව ප්‍රවර්ග විසින්, වරින් වර ඉල්ලා සිටිනලද දේශප්‍රේමියා, යුධ විරුවා වැනි අවකාශ පූරණය කරන ලද්දේ පීඩිත පන්තියේ ග්‍රාමීය පිරිමින් විසිනි.මෙම පිරිමියාට තම  ‘පිරිමිකම’,  ලෙස සුජාතකරණය කළහැකි වූයේ මෙම නීත්‍යනුකූල ප්‍රචණ්ඩත්වයේ අවකාශ තුළය. එසේ මේ සමාජය විසින් ඉල්ලා සිටින විරුවන්ගේ ජීවිත සමඟ යාවුණ ගැහැණුන්ගේ ඛේදවාචකයද සිනමා කරුවා ප්‍රතිනිර්මාණය කරයි. එමෙන්ම මෙම නිර්මාණය තුළ, බොහෝ යුධ විරෝධී  සිනමා කෘතිවල සිදුකරන ලෙස, සොල්දාදුවා වීරයෙකු නොව, රෝගියෙකු බවට පත්කර ඇත. යුධ විරෝධී සිනමාව තුළ සොල්දාදුවා නිරුපණය වන්නේ, අතුරුදහන්වූ, මියගිය, උමතු හෝ ලජ්ජාවට පත්වූ පුරුෂ චරිතයක් ලෙසිනි. ඒ අනුව, ජනප්‍රිය කතිකාවේ ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමාජ භාවි ධුරාවලිය  තුළ, සොල්දාදුවාට හිමිවන ආස්ථානය, යුධ විරෝධී සිනමාව තුල විඛන්ඩනයකට ලක්කරනු ලබයි. පාංශු සිනමා පටය තුළ සොල්දාදුවා, නින්දෙන් භියවන, තම සයනය මත නොදැනුවත්ව මුත්‍රා පහවන මෙන්ම  පීඩාකාරී ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරමින් නිරන්තරව ඇස් පොඩි කරන කායික මෙන්ම මානසික රෝගියෙකි. 

Total
32
Shares
Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You May Also Like
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

හංස විලක්: යළි පිරික්සුම සහ රේඛා අතර කියැවීම

~ආරි ආරියරත්න, කොලෙජ් ඔෆ් ඩුපේජ් සහ හාට්ලන්ඩ් කොමියුනිටි කොලෙජ්, ඉලිනොයි, ඇමරිකා එක්සත් ජනපද ධර්මසිරි බණ්ඩාරනායක ගේ පළමු වෘත්තාන්ත සිනමා අධ්‍යක්ෂණය ලෙස තිර ගත වූ හංස විලක් (1980) සිනමා පටය මා නැරඹුවේ මීට හතළිස් වසරකට පමණ පෙර ශ්‍රී ලංකාවේ අගනුවර වන කොළඹ දී ය. මෑතක දී මෙම සිනමා පටය නැවත නරඹන්නට මට අවස්ථාව උදා වූයේ එහි සංරක්‍ෂණය කළ පිටපත (digitally restored copy) ශ්‍රී ලංකාවේ නැවත තිරගත කිරීමට සමගාමී ව එය අන්තර්ජාලය මගින් නරඹන්නන් සඳහා ද නිකුත්…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

‘සන්දේශ යවලා බෑ කපුටන්ට ගොඩ එන්න’ කවි එකතුව කියවිය හැකි එක් ප්‍රවේශයක්

__________________________________________________________ හෙට්ටිතන්ත්‍රී, සුජීව. සන්දේශ යවලා බෑ කපුටන්ට ගොඩ එන්න. කොළඹ 10: සූරිය ප්‍රකාශකයෝ. 2019. පිටු 92, ISBN 978-955-656-571, රුපියල් 300.00.__________________________________________________________ ~ සසංක පෙරේරා සමාජවිද්‍යා අධ්‍යයනාංශය, දකුණු ආසියානු විශ්වවිද්‍යාලය, චානක්‍යපූරි, නව දිල්ලිය, ඉන්දියාව. (මේ කියවීම සුජීව හෙට්ටිතන්ත්‍රීගේ ‘සන්දේශ යවලා බෑ කපුටන්ට ගොඩ එන්න’ කවි එකතුවේ පෙරවදන වශයෙන් 2019 දෙසැම්බර් මාසයේදී පලවීය. එය මෙහි විමර්ශනයක් ලෙස නැවත පලකරන්නේ කවියාගේ අනුමැතිය සමගය) ප්‍රවේශය: සමාජයීය විද්‍යා සම්භාෂණය හා නිර්මාණ කෘති සුජීව හෙට්ටිතන්ත්‍රීගේ ‘සන්දේශ යවලා බෑ කපුටන්ට ගොඩ එන්න’ යන…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

සිංහල යුධ සිනමාව සහ ස්ත්‍රී ‘බැල්ම’

~ අනුෂ්කා කහඳගමගේ, දකුණු ආසියානු විශ්වවිද්‍යාලය පුරුෂයින් ගොඩනැගූ ලෝකයක ස්ත්‍රී බැල්ම  (female gaze) සහිත සිනමාවක් යනු දුරස්ථ අත්දැකීමක් වෙයි. එහෙත් මේ වනවිට ලෝකය ස්ත්‍රී  බැල්මක් සහිත සිනමාවක් පිලිබඳ කතිකාවක නිරත වී සිටියි. නමුත්, ස්ත්‍රී  බැල්ම සහිත සිනමාවක් පිලිබඳ කතිකාවක සහභාගී වීමෙන්, නැතහොත් එවන් කතිකාවක නිරතවූ පමණින්, ඒ ආකාරයේ සිනමාවක් බිහි වී ඇතැයි සිතීම මායාවකි. මෙම කෙටි ලිපිය මගින් මා උත්සාහ කරනුයේ, ලාංකේය යුධවාදී සිනමාව තුළ ස්ත්‍රිය ආස්ථානගත වූ ආකාරයත්, යුධ වාතාවරණයක් තුළ ස්ත්‍රියගේ භූමිකාව සිනමාව…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

අසනිපාත: ධවල භීෂණය තුළ වැඩුණු පරම්පරාවේ හෘදය සාක්ෂිය

ඒකනායක, සෝමසිරි. අසනිපාත. මහරගම: අහස පොත්. 2019. ISBN -978-955-3425-30-0, මිල රුපියල් 900.00. ___________ විමර්ශනය: ප්‍රසන්න පෙරේරා අසනිපාත සෝමසිරි ඒකනායක ලේඛකයාගේ තෙවැනි ගධ්‍ය දිගහැරුමයි. සරසවියේ අවසන් වසර නිබන්ධනයට ඉදිරිපත් කළ, මෙතෙක් මුද්‍රණයෙන් එළි නොදුටු, ‘මහෝඝයක ඉරණම’ සමාජ විද්‍යාත්මක නවකතාව සමග සැලකුවහොත්, මේ ඔහුගේ සිව්වැනි ගධ්‍ය ප්‍රබන්ධ කෘතියයි. කවියෙකුද වන ඔහුගේ පස්වැනි මුද්‍රිත මෙහෙයුමයි. 1998 සිට ඇරඹි ඔහුගේ ලේඛක දිවියේ යම් පරිණත මොහොතකදී අසනිපාත එළිදැක තිබේ. එය එම කෘතියට ඉමහත් සාධාරණයක් ඉටු කළ බවට සැක නැත. අසනිපාත…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

ශාන්ත ඔගස්ටීන්ගේ ‘පාපොච්චාරණ’ සහ යුස්ටේන් ගාඩර්ගේ ‘කෙටි දිවියක මතකය: කුසුමකින් උපන් හසුනක්’ සංසන්දනාත්මකව කියැවීමේ මූලික වෑයමක්

ගාඩර්, යූස්ටේන් (පරිවර්තනය: සසංක පෙරේරා). කෙටි දිවියක මතකය: කුසුමකින් උපන් හසුනක්. මහරගම: අහස පොත්. 2019. පිටු 160, ISBN 978-955-3425-06-5, රුපියල් 450.00. ———- විමර්ශනය: අනුෂ්කා කහඳගමගේ මොකද්ද ඔය පාපකාරී කියන දේ තේරුම බිෂොප් තුමනි? මොකද්ද ඔය දරුණු නැත්තම් පුහු කියන එකේ තේරුම? ඔයා ඔය විදියට පිළිකෙව් කරන හැම දේම අපිව දෙවියන් වහන්සේගෙන් පැහැදිළිවම ඈත් කරන දේ නොවේද? යූස්ටේන් ගාඩර් විසින් රචනා කරන ලද කෙටි නවකතාවක් වන ‘Vita Brevis: A Letter to St Augustine’ සසංක පෙරේරා විසින්…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

සහෝ: ශ්‍රී ලාංකික විදග්ධ පාඨකයා ගේ අවධානයට යොමුවිය යුතු නව කතාවක්

ඇතුගල, ආරියරත්න. සහෝ.  නුගේගොඩ: සරසවි ප්‍රකාශන. 2020. පිටු 227, ISBN: 9789553121165; මිල: රුපියල් 375.00. _________________________ ~ ආරි ආරියරත්න ~ පරිවර්තනය: උපසේන හේවගේ සහෝ මහාචාර්ය  ආරියරත්න ඇතුගල ගේ නිර්මාණ කෘතියකි. එමෙන්ම, එය මේ වන විට චිත්‍රපටයක් වශයෙන් ද නිෂ්පාදනය වී තිබේ. ලේඛකයෙකු සහ නාට්‍යකරුවකු වශයෙන් මීට ඉහත දී ද ඇතුගල  සිය කුසලතා සහ දස්කම් දැක්‌වූවෙක් බව අප දන්නා කරුණකි.  මේ කතාවට පදනම් වී ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකාවේ කිසියම් විශ්වවිද්‍යාලයක සිසු කණ්ඩායමක ක්‍රියාකාරකම් හා අත්දැකීම් ය. එහි ප්‍රධාන පාත්‍ර…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

ආදරයේ සංකීර්ණත්වය සහ පුද්ගලිකත්වයේ දේශපාලනය: ‘Suitable Boy’ චිත්‍රපට කතා මාලාව පිළිබඳ කියවීමක් ‘

~ පරුල් භන්දාරි, ඕ.පී. ජින්දල් ගෝලීය විශ්වවිද්‍යාලය Suitable Boy චිත්‍රපට කතා මාලාව මේ වන විට ‘නෙට්ෆ්ලික්ස්’ සේවය ඔස්සේ විකාශනය ​වේ මා වික්‍රම් සෙත් ගේ Suitable Boy නවකතාව මුලින්ම කියවූයේ 2000 දශකයේ මැද භාගයේදීය.   මා මීරා නයර්ගේ Monsoon Wedding චිත්‍රපටය නැරඹූයේ 2001 දීය.  මේ කෘති දෙකම බැලූ බැල්මට ගනුදෙණු කරන්නේ විවාහය සඳහා සහකරුවෙකු සොයාගැනීම පිළිබඳව සහ ඒ හා සම්බන්ධ විවාහ මංගලෝත්සව සංවිධානය කිරීමේ දී මතුවන ගැටලු හා කලාබැ​ගෑ​නි පිළිබඳව වුවද,  ඒවා ඉන්දීය සමාජීය සහ දේශපාලනික…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

පශ්චාත්-‘පාංශු’ කතාබහක්

~ සසංක පෙරේරා, දකුණු ආසියානු විශ්වවිද්‍යාලය විසාකේස චන්ද්‍රසේකරම් තිර රචනයෙන් හා අධ්‍යක්‍ෂනයෙන් දායක වූ පාංශු චිත්‍රපටය මා නැරඹුවේ ඒ පිළිබඳ කිසිදු අදහසක් සිතේ නැතිවය. චිත්‍රපටයේ තේමාව කුමක්ද යන්න ද මා දැන සිටියේ නැත. චන්ද්‍රසේකරම් 2002 දී නිර්මාණය කළ කටු යහන වේදිකා නාටකයෙන් පසු ඔහුගේ නිර්මාණකරණය පිළිබඳව මා සතුව කිසිදු දැනුමක් නොවූ බැවින්, එදා සිට අද දක්වා වසර 18ක කාලය තුළ ඔහු නිර්මාණ ක්‍ෂේත්‍රයේ පැමිණ සිටියේ කොතැනටදැයි දැනගන්නට මට කුතුහලයක් තිබුනි. 1980 ගණන්වල අග භාගයේ අප…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

ඔබේ කවි ආලයට නැවුම් විරිතක් – නඳුන් දසනායකගේ ‘මගේ ආලයේ ග්‍රැමෆෝන්’

දසනායක, නදුන් යසිත. මගේ ආලයේ  ග්‍රැමෆෝන්.  මහරගම: අහස ප්‍රකාශකයෝ, 2019. පිටු 96. ISBN 978-955-3425-29-4, රුපියල් 350.00. ——————- විමර්ශනය: සෝමසිරි ඒකනායක ආරියවංශ රණවීරයන්ගේ ටී. එස්. එලියට් හා නව කවිය කෘතියෙහි පෙන්වා ඇති පරිදි “කවියේ පරමාර්ථය සන්දේශනය නම් එසේ සන්දේශනය විය යුත්තේ සමස්ත කවියයි. කවිය තැනීමට පාදක වූ අත්දැකීම් හා සිතුවිලි ගන්නේ දෙවනි වැදගත්කමකි. කවියේ පැවැත්ම ඇත්තේ කවියා හා පාඨකයා අතර කිසියම් තැනකය. එහි ස්වභාවය රැඳෙන්නේ කවියා පැවසීමට තැත් දරන දෙයෙහි නොවේ. ඒ නිසා කවියෙන් ඇඟවෙන්නේ කුමක්ද යන්න…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

‘නිරෝධිත කවි’ පිලිබඳ කෙටි සටහනක්

නිරෝධිත කවි. උදන් ප්‍රනාන්දු. කතෘ විද්‍යුත් ප්‍රකාශනයකි. 2020. පිටු: 36. ———– විමර්ශනය: නිලූක කදුරුගමුව කවියා හා සාහිත්‍යකරුවා අනුප්‍රාණය ලබන්නේ ඔහු අවට හටගන්නා මහා හෝ චූල හෝ ප්‍රපංචයන්ගෙනි. සිය දහස් ගණනකට මරු කැඳවූ වසංගත, කවීන් සහ සාහිත්‍යකරුවන් විසින් නිරතුරුවම සිය කලාකෘතීන්ගේ වස්තු විෂයය බවට පත්කර ගනු ලැබූ සැටි අපි දැක ඇත්තෙමු. කොවිඩ් වසංගතය ලෝක සාහිත්‍යය කෙරෙහි වස්තු විෂයයමය වශයෙන් කවර බලපෑමක් කරනු ඇතිදැයි, කෙනෙක් ළඟදී මගෙන් විමසීය. මා ඊට දුන්නේ නොපැහැදිලි උත්තරයකි. අවංකවම ඊට හේතුව ඒ…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට