වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

වීර අලකේශ්වරගේ ශෝකාන්තය: අතීතයෙන් ලැබෙන සංඥා

~ සසංක පෙරේරා, සමාජ විද්‍යා අංශය, දකුණු ආසියානු විශ්වවිද්‍යාලය මා උසස් පෙළ පංතිවල ඉගෙනගන්නා කාලයේ, මට සිංහල බස ඉගැන්වූ  ගුරුතුමා කෝට්ටේ යුගයේ දී චීන නාවික අද්මිරාල්වරයෙයෙකු විසින් ලාංකේය පාලකයෙකු පැහැරගෙන යෑම පිළිබඳ කථාවක් අපට විස්තර කළ ආකාරය මට තවමත් මතකය. එනමුත් එය ඔහුගේ පන්තියේ විෂය කරුණුවල කොටසක් නොවීය. එනමුදු, හොඳින් පොතපත කියවූ පුද්ගලයෙකු වූ නිසා ඔහු මේ කතාව මැනවින් දැන සිටි අතර, එමගින් ඔහුට අවශ්‍ය වූයේ බලය හා දේශපාලන ඇඟිලිගැසීම් පිළිබඳ අපට කරුණු දැක්වීමටය.  මේ…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

ශ්‍රී ලංකා විදේශ කටයුතු පිළිබඳ අමාත්‍යවරයා විසින් මියන්මාරයට යැවූ නිල ලිපිය තුලින් කියවා ගත යුතු ලංකාවේ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය

~ පවිත්‍රා ජයවර්ධන, කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය ශ්‍රී ලංකා රජය පසුගිය දිනයක මියන්මාරය වෙත යොමු කළ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ලිපියක් මේ වන විට බෙහෙවින් විවාදයට තුඩුදී ඇත. මෙම ලිපිය යොමුවූයේ 2021 දී පැවැත්වීමට නියමිත බහු-ආංශික තාක්ෂණික සහ ආර්ථික සහයෝගීතාව සඳහා වන බෙංගාල සමාරම්භකත්වයේ හෙවත් බිම්ස්ටෙක් හි මේ වසරේ සම්මේලනයේ සත්කාරක රාජ්‍ය බවට ශ්‍රී ලංකාව පත්ව තිබීමේ සංදර්භය තුළ යි. ලිපිය යොමු කර තිබෙන්නේ, ලංකාවේ විදේශ කටයුතු පිළිබඳ අමාත්‍යවරයා වන දිනේශ් ගුණවර්ධන විසින්, මියන්මාරයේ මිලිටරි රජය විසින් පත් කර…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

කොරෝනා සහ මිනිසා: අවිද්‍යාවෙන් මිදීමට තවමත් ප්‍රමාද නැත

~ පණ්ඩුක කරුණානායක, වෛද්‍ය පීඨය, කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය කොරෝනාව ලංකාව වෙලා ගත් විට, ලංකාව විද්‍යාව තුරුළු කර ගනු ඇතැයි මම සිතුවෙමි. එහෙත් එය ඉතා බොළඳ සිතුවිල්ලක් බව අද වන විට පැහැදිළි ය. අද ලංකාව මිථ්‍යාව තුරුළු කරගෙන ඇත. අවිද්‍යාව ලංකාව වෙලා ගෙන ඇත. මාගේ බොළඳ සිතුවිල්ලට හේතුව මා හුදෙක් විද්‍යාව හැදෑරු, විද්‍යාවේ අගය හඳුනාගත් අයෙකු වීම නිසා බව පැහැදිළි ය. එහෙත් ඊට තවත් හේතුවක් ඇත. ඒ, මා විද්‍යාව හදාරා ඇත්තේ අසම්පුර්ණ ලෙස වීමයි. මිනිසා — මනසින්…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

‘බ්‍රැන්ඩික්ස් පොකුර’ මගින් පෙන්නුම්කරන ඇඟලුම් සේවිකාවන් හා සම්බන්ධ ලාංකේය චින්තනමය දරිද්‍රතාව

~ ආශාවරී කරුණානායක ප්‍රවේශය කාන්තාව හා බැඳි නොයෙකුත් කතිකා සමාජය තුළ ගොඩනැගීම ආගන්තුක කාරණයක් නොවේ. අප මැනැවින් දන්නා පරදි, කලින් කලට සමාජය තුළ කාන්තාව කේන්ද්‍ර කරගත් නොයෙකුත් ආකාරයේ කතිකා ගොඩනැගීම සුලභ දෙයකි. ඒ අනුව, මේ සම්බන්ධයෙන් ලාංකේය ජන සමාජය ඇසුරින් විමසීමේදී 2020 ඔක්තෝබර් මස මිනුවන්ගොඩ බ්‍රැන්ඩික්ස් ඇඟලුම් කර්මාන්ත ශාලාව ආශ්‍රිතව වර්ධනය වූ කොරෝනා දෙවන රැල්ල තුළ කාන්තාව සම්බන්ධයෙන් ගොඩනැගුණා වූ කතිකාව සහ ඒ තුළ ඇය විෂයෙහි ගොඩනගන ලද ප්‍රතිරූපය යථෝකත කාරණය සම්බන්ධයෙන් මනාව සාක්‍ෂි දරනු…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

ලංකාවේ රථ ධාවනයෙන් පෙනෙන රියදුරන්ගේ ‘පුරවැසි’ දැනුම

~ පවිත්‍රා ජයවර්ධන, කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය රථ ධාවනය යනු එදිනෙදා ජීවිතය තුළ ඉතා සාමාන්‍ය උපකාරික සංසිද්ධියකි. එය කෙතරම් සාමාන්‍යරණය වී තිබේද යත්, ධාවනය පිලිබඳ ක්‍රියාවලිය වෙනස් කළ යුතු යැයි හෝ වෙනස් කළ හැකි යැයි බොහෝ දෙනා විශ්වාස කරන්නේ නැත. පවතින තත්ත්වය සමග අනුගත වීම හැර වෙනත් විකල්පයක් තිබෙන බව ද බොහෝ දෙනා විශ්වාස කරන්නේ නැත. කෙසේ වෙතත්, රථ ධාවනය යනු, සමීපව නිරීක්ෂණය කළහොත්, සමස්ත සමාජය පිලිබඳ ප්‍රතිබිම්බයක් ලබාදෙන සමාජයීය හරස්කඩකි. මේ කෙටි ලිපියේ අවධානය යොමු වන්නේ,…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

ප්‍රබන්ධිත උරුමය: කොළඹ පිහිටි අන්තිම ශ්‍රී ලාංකික රජුගේ සිර මැදිරිය

~ ක්‍රිෂේන් මෙන්ඩිස්, ඇම්ස්ටර්ඩෑම් විශ්වවිද්‍යාලය~ පරිවර්තනය: පඨිත පරිවර්තන ව්‍යාපෘතිය / අනුෂ්කා කහඳගම යුරෝපීය සම්භවයක් ප්‍රකට කරන වාස්තුවිද්‍යාත්මක ලක්ෂණ සහිත ගොඩනැගිලිවලින් සැදුම් ලත්  කොළඹ කොටුවේ පැරණි වීදිවල  සැරිසැරීම නගරයේ යටත්විජිත අතීතය සිහිපත් කරනු ඇති බවට සැකයක් නැත. බ්‍රිතාන්‍ය හා ලන්දේසි වාස්තුවිද්‍යාවට උරුමකම් කියන ගොඩනැගිලි සහ ස්මාරක පොකුර මධ්‍යයේ, සෙලින්කෝ හවුස් ගොඩනැගිල්ලේ රථ ගාලෙහි පිහිටා තිබෙන කුතුහලය දනවන  කුඩා ස්මාරකයක් වේ. සම්ප්‍රදායට අනුව එය,  ශ්‍රී ලංකාවේ අවසාන දේශීය රාජධානිය වන උඩරට රාජධානියේ රජුට සම්බන්ධ  එකක් වන අතර,…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

නන්දන වීරසිංහගේ කවිය සහ ශ්‍රී ලාංකේය විචාර පර්ශද

~ දර්ශන අශෝක කුමාර මා අතිශයින් ගරු කරන යුග කාරක කවියෙකු වන නන්දන වීරසිංහයන්ගේ කවි පිළිබඳ කථා බහ කෙරෙන මාර්ගගත සංවාදයකට පසුගිය දා මා සහභාගී වූයේ කරුණු කිහිපයක් පිළිබඳ අවධානය යොමු කරමිනි. එකක් නම්, නන්දන වීරසිංහයන්ගේ කවි තවත් පිරිසක් හඬ ගා කියනු ඇසීමෙන් ලැබෙන තෘප්තිය විඳීමටය. දෙවැන්න නම්, ලංකාවේ කවිය සම්බන්ධයෙන් පවතින විචාරාත්මක තලය කුමක්දැයි යන්න පිළිබඳ විමසීමක් කර බැලීමටය.   ලංකාවේ විචාරාත්මක කියැවීම් සම්බන්ධයෙන් මට නැවත වරක් ඇති වූයේ අපේක්ෂා භංග වූ හැඟීමකි. මෙම…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

රචනා චෞරත්වය

~ සසංක පෙරේරා,  දකුණු ආසියානු විශ්වවිද්‍යාලය පසුගිය දින කිහිපය තුළ​ ස​මාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ පුළුල් ලෙස කතාබහට ලක්වී ඇත්තේ ගංගා සුදුවැලිකන්ද විසින් පරිවර්තනය කල නවකතාවක් වූ සීතලෙන් සීත වුණු සීත සමය කෘති​යේ ඇතුළත් වූ කොට​​ස්​ කිහිපයක් සුජාතා අලහකෝන් විසින් රචනා කළ නවකතාවක් වන ඒත් අපි පියාඹමු යන කෘතියට ඇතුළුවීම පිළිබඳ ගැටලුවයි.  යමෙක් රචනාකරණයේ යෙදෙන විට නොයෙකුත් සාහිත්‍ය මූලාශ්‍රවලින් අනුප්‍රාණය ලැබීම (inspiration) සාමාන්‍ය දෙයකි. ඒ රචකයින් අවංක නම්,  ඔවුන් අනුප්‍රාණය ලැබූ මූලාශ්‍ර සහ පුද්ගලයින් මොනවාද  සහ කවුරුන්…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

මතවාදී පරිණාමය, පඨිත කියවීම, ස්ථානගතකිරීම සහ ස්ථානගත වීම: ධර්මපාල සහ ඔබේසේකර

~ අනුෂ්කා කහඳගමගේ, දකුණු ආසියානු විශ්වවිද්‍යාලය මෙම කෙටි ලිපිය ලිවීමට හේතු වූයේ, මෑතකාලීනව සමාජ මාධ්‍ය තුළ විවාදයට ළක්ව ඇති අනගාරික ධර්මපාල තු​මා සොයා යාමේ කතිකාවයි. සිංහල ජාතිකවාදී කඳවුර විසින් අනගාරික ධර්මපාල තු​මා ඊනියා ‘සම ලිංගිකත්වයෙන්’ මුදවා ගැනීමේ විශාල පරිශ්‍රමයක් දරමින් සිටින බව පෙනීයන අතර, එහිදී මහාචාර්ය ගණනාථ ඔබේසේකරගේ එක් රචනය​ක් මේ කරුණ සමඟ සම්බන්ධ කරමින් විවේචනයට ළක්කරනු දැකිය හැකි විය. අනිත් කඳවුර විසින්, එනම් නිර්-ජාතිකවාදී ලිබරල් කඳවුර විසින් නිරන්තරවම උත්සාහ කරනු ලබන්නේ අනගාරික ධර්මපාල තු​මා…
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාද​ය, කම්කරු ​​ව්‍යාපාරය හා 20 වන සංශෝධනය

​~ ​ඉෂංඛා  සිංහආරච්චි  මෙරට කම්කරු ​​ව්‍යාපාරයේ  කීර්තිමත් වෘත්තීය සමිති නායකයෙකු ​වූ බාලා තම්පෝ සහෝදරයාගේ හයවෙනි අනුස්මරණය  ඉකුත් සැප්තැම්බර් පළමු වෙනිදාට යෙදී තිබිණි. ඒ වෙනුවෙන් ඔහු නායකත්වය හෙබවූ ලංකා වෙළඳ​,​  කර්මාන්ත  හා පොදු සේවක සංගම් ​මූලස්​තානයේදී පැවති සමරුවේදී මේ දිනවල කථාබහට ලක්වෙන 20 වැනි ​​ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය ​පිළිබ​ද බොහෝ දෙනාගේ අවධානය යොමු වූ බවක් දක්නට ලැබිණි. 1978 දී  ජේ.​ ​ආර්​.​  ජයවර්ධන ආණ්ඩුව  විධායක බලතල සහිත  ​ජනාධිපති ධුරයක් මෙර​ට ​ව්‍යවස්ථාව​ට  හදුන්වා දීමේදී  වෘත්තීය සමිතියක් ලෙස  බාලා තම්පෝ ප්‍රමුඛ  ලංකා වෙළඳ, …
වැඩි විස්තර පරිශීලනයට